Die jollie Ollies se unieke
familiefees in Duitsland
|
Die
joernalis G. Olwagen vertel hoe die Duitse
konneksie van die familie Oldewage/Olwage/Olwagen/Ollewagen/
Ollewage/Olderwagen van Suid-Afrika gevind is
-- en van die unieke familiefees wat toe
daarop gevolg het. Hy gee ook raad vir nie-Ollies
om hul eie Europese verbintenisse te probeer
opspoor . . .
|
|
BO:
Ollies vir Afrika. Die groep Suid-Afrikaners
wat die honderde nasate van Detlef Christian
Ol(de)wage op die Duitse familieplaas gaan
verteenwoordig het.
|
|
BO:
Ollies van Duitsland. Daar is nie meer so
baie familielede in die stamland oor nie.
Regs voor is die Duitse gasheer en gasheer,
Fritz en Monika Oldewage, met hul tweeling,
Carsten en Katharina.
|
|
BO:
Die Yankee-Oldewages . . . verteenwoordigers
van 'n kleinerige Ollie-stam in Amerika. Van
links is Barbara en haar man, Daniel, en
Michael Oldewage.
|
'N
FAMILIEFEES is nes 'n
volksfees. Reg? Vol toesprake en taferele en temerige
omies met lang baarde wat die geskiedenis tydsaam
staan en uitryg in al sy lengtes, breedtes en dieptes.
Die kinders sit lam van verveling saam op die
klipharde banke en luister, uur na uur na uur
om te verneem van hul oupagrootjies se triomfe. Het u
geweet dié een was 'n vertroueling van pres. Kruger,
geagte stamgenote, want hy's gereeld ontbied om Oom
Paul se gunsteling-ryperd te roskam?
Het u besef, seergeliefde toehoorders, daardie ander
een was veertig jaar lank getroud met 'n niggie van
koningin Victoria? Maar toe los sy hom vir 'n
Europese hertog -- anders het haar adellike pa haar
onterf?
Ja-nee, 'n familiefees is 'n voorfamiliefees. Dit
gaan om die lof van die gestorwenes. En by 'n
familiefees word nie stuitig gelag nie, want dit
skend mos darem die waardigheid. 'n Familiefees is
plegstatig, 'n familiefees is eerbiedig, 'n
familiefees is selfs 'n droefheid oor die dinge wat
was.
Reg? Reg? Reg?
Verkeerd. Heeltemal verkeerd.
'n Familiefees kan ook 'n onvergeetlike vrolikheid
wees; laat ek jou van dié een vertel.
ONS het in 1996 in Nedersakse, op die Noordwes-Duitse
platteland, 'n familiefees belewe wat ek glo omtrent
uniek moet wees, of dan wel ten minste vir Suid-Afrikaners.
En voordat jy ophou lees omdat jy nie rêrig in my
familie belang stel nie, moet ek vir jou sê dat so
iets dalk ook jou eie familie beskore kan wees.
Kwalik moontlik, sê jy? Moenie so seker wees nie.
Ietwat verderaan vertel ek hoekom ek so sê.
Eers die agtergrond: soos die ander bladsye op die
Ollie-webwerf toon, was ons navorsing na my familie
se verlede 'n langtermyn-soektog.
In die loop van ons lang gesnuffel kom ons toe agter
ons genealogiese geskiedskrywing lê besaai van die
foute en dat ons stamvader nooit van Barby in Midde-Duitsland
gekom soos die ou stamboom-opstellers beweer het nie,
maar al die tyd van die bitter klein plekkie Barver
in die Duitse noordweste.
Hy is as matroos deur Jan Kompanjie in Nederland
gekontrakteer en het in 1773 in die Kaap aangekom,
maar eers in 1796 getrou. Desondanks het die gewese
oujongkêrel hom nie onbetuig gelaat nie.
As Overbergse boer, in die volgende kwarteeu of wat,
het hy dertien gedoopte kinders by 'n veel jonger
vrou gehad. (Vorige genealogiese lyste het net ses
kinders genoem).
Hoe ook al, ons vind toe verder tot ons grootste
verbasing uit dat sekere lede van die Duitse familie
Oldewage na meer as twee eeue steeds op die familie
se landgoed naby die dorpie Barver, sowat 70 km suid
van Bremen in Duitsland, woon.
Selfs hierdie ''voordorpie'' heet nog Oldewage. Dit
bestaan uit drie Oldewage-plase, wat ook huurders op
dele van die grond, kleinboere met ander vanne,
huisves.
In Suid-Afrika het die van deur die jare versplinter
in Oldewage, Olwage, Olwagen, Ollewagen, Ollewage en
Olderwagen, maar volgens die geslagsregister wat ons
opgestel het, lei almal se lyn van afstamming terug
na die stoere Detlef Christian Ol(de)wage van Barver.
(Ja, daar staan in die genealogiese lyste daar is 'n
tweede Ollie-stamvader, ene Frans Joseph. Nog 'n
vergissing, want dié se geslag het uitgesterf.)
In 1994 gaan skrywer en sy broer op 'n
verkenningstoer Duitsland toe, maak kennis met Fritz
en Monika Oldewage van die grootste Ollie-familieplaas
by Barver en kuier 'n hele paar dae lank 'n hond uit
bos. Die Duitse Oldewages kom kuier in 1995 weer in
Suid-Afrika by ons gesinne. Dis toe dat die gedagte
van 'n familiefees in Duitsland in alle erns posvat.
UITEINDELIK, in die helfte van 1996, gebeur dit: 21
Suid-Afrikaanse feesgangers vlieg noordwaarts,
ondanks die voos rand, na die familie se
geboortegrond, en daar kom ook ook 'n drietal
Oldewages van Amerika af, wie se stamvader honderd
jaar n ons s'n eweneens van Barver af uitgewyk
het.
Uit Nederland kom 'n Ollie-dame wat oorspronklik in
Suid-Afrika gewoon het. En van Duitsland self kom 'n
stuk of twintig -- daar is baie min van die familie
in die stamland oor.
Die fees begin op 'n Vrydag terwyl van die
feesgangers steeds per trein of huurvoertuie van die
lughawens af aankom en duur tot die volgende
Dinsdagnag, toe almal al kapot gekuier is.
Die meeste feesgangers gaan tuis in 'n nabygeleë
gastehuis, maar bring die dae meestal op die plaas
deur, waar daar 'n enorme skuur plus 'n groot tent en
skottels vol kos en gemoedelikheid is.
Snags gaan van die manne selfs op jagtogte en dr. Jan
Olwagen van Pietersburg skiet 'n reebok.
Weidmannsheil! Donkerdiep in die nag word die
tradisionele heildronk daarop ingestel met 'n slukkie
Jägermeister.
Eendag, op die grootste feesdag, word die gaste selfs
vergas deur die blaasorkes van Barver wat tussen die
eike op die plaas hul windmaker-note vir ons kom blêr.
Op een van die dae besoek ons per huurbus die
Nedersaksiese opelugmuseum op die dorp Cloppenburg,
waar ons kon sien hoe vanmelewe se huise gelyk en hoe
ons stamvader waarskynlik grootgeword het.
Op die laaste feesdag ry ons Bremen toe, gaan eet
saam langs die Bremen-hawe, besoek 'n imposante reuse-seilskip
en gaan op 'n staptoer deur die stad.
In die middestad word 'n Oldewage-familiewapen aan
ons uitgewys, wat ingemessel is bokant 'n venster van
die ou Raadhuis naby die beeld van die Stadsmusikante.
Dit was die wapen van Hinrich Oldewage, wat in 1405
burgemeester van Bremen was, word ons vertel. Daar in
die middeleeue het die meeste ander mense nog nie
eens vanne gehad nie.
Maar die grootste samesyn was nog altyd saans wanneer
daar grappe vertel is in drie tale. En elke keer moes
dit vertaal word. Dan is daar drie maal vir dieselfde
grap gelag!
TERUG in Suid-Afrika bestempel van die Ollies die
familiefees as een van die hoogtepunte van hul lewe,
maar langer kan 'n mens stellig nie vertel nie, want
dit kan miskien net alle nie-Ollies begin verveel.
Buiten as hulle hoor dat hulle dalk dieselfde
belewenis kan smaak -- as iemand net bereid is om
voor te vat in hul eie familiesoektog.
Want ons Afrikaners se wortels lê mos nog oral langs
die Hollandse windmeulens. Of op die plankplat
vlaktes van Noordwes-Duitsland. Of iewers in Frankryk,
'n mens moet hulle net soek.
Die plekkie Barver (vandag nog skaars 1300 inwoners)
is so klein dat dit nie eens op die meeste landkaarte
verskyn nie. Deurdat ons egter ons stamlyn soontoe
kon naspoor, is ons Duitse konneksie bewys. Dat daar
steeds familie op die landgoed woon, is vir ons
wonderlik, maar dis straks nie so uitsonderlik nie.
Wie weet, dalk vind jy nog self mense met jou eie
familienaam op jou eie stamvader se geboortegrond.
• Die familieboek van
die Ollies is lankal uit druk, maar baie netjiese
fotostatiese afdrukke daarvan word tans deur 'n
dametjie in Bloemfontein gedoen. Wie ook al daarin
belang stel (of enige nie-Ollies wat hul eie Europese
verbintenis soek) kan met skrywer in verbinding tree
by dugeot@iafrica.com
Om terug te keer na INHOUDSOPGAWE klik op die kol: •
Kyk hoe lyk die Duitse Ollie-plase -- klik op die kol: •
|