Tributes to Fr Frans Claerhout OMI

 
 
Born: 15 February 1919 
Died: 4 July 2006 
Burried: 12 July 2006 

Fr Frans Claerhout OMI 

Requiem Mass

for the late Fr Frans Claerhout OMI

was celebrated at the Sacred Heart Cathedral, Bloemfontein on the 12th July 2006 at 11am.

The Funeral Mass was attended by
Archbishop Jabulani Nxumalo OMI (Main Celebrant),
Archbishop Buti Tlhagale OMI Bishop of Johannesburg and former Archbishop of Bloemfontein and
Bishop Patrick Mvemve, Bishop of Klerksdorp
and Priests and Brothers of the Missionary Oblates of Mary Immaculate.
Dignitaries and friends from all over South Africa as well as parishioners from Fr Claerhout's former missions.

The following are some of the Tributes paid to Fr Claerhout at the funeral:

  Eulogy

Fr Frans Claerhout OMI

by - Archbishop Jabulani Nxumalo OMI - Archbishop of Bloemfontein  

Frans Claerhout, O.M.I. lived his dream as a missionary. He was sent to the Archdiocese of  Bloemfontein in the Free State. His main objective, which he embraced by joining the Missionary Oblates of Mary Immaculate was to evangelise the poor. Evangelizare Pauperibus Misit me. Pauperes Evangelizantur. He came to preach the Word and to bring joy to the poor as a true Oblate.

 

He accepted to live in the plains of the Free State and to contend with the attitudes of Free State farmers, some positive some negative, as we all know the politics of  Apartheid and deep consciousness with regard to race. A foreigner and  European was sent in this part of the world  through God’s providence to work at reconciliation and attempt to bring about mutual acceptance between the oppressor and the oppressed. It was his untold agenda of life. In reality his experience was the same as that of his confreres the Missionary Oblates in the Free State. It is a memory that cannot be forgotten.

 

He had a unique missionary method difficult to describe, but very astute. He made himself a crossing point between races and cultures. He became a Pontifex. His views were clear to as regards racial discrimination. Even a friend had to be told in no uncertain terms that he had to take it or leave it. His person sought mutual love and relationship between the people, black and white whom he met in his life. He took interest in the promotion of a human being, just as he promoted and sponsored black artists in the Free State. He was well anchored in the basic, fundamental and indispensable Christian ethic: Love your neighbour.

 

He enjoyed the splendid vision of the goodness of the World and creation. The  refrain expression in the Book of Genesis enjoyed resonance in his life an artist. We read: “God saw all that he had created was good.” That is how Frans saw the world  as “fantastic”. Anything he looked at he saw that “it was good”. Hence he was inspired to be an artist and poet in the work of his evangelisation. He appealed to our hearts and minds through the light, colours, shapes and Words from Scripture where he drew his inspiration. He related these to contemporary life of a black farm worker in the Free State, relating this to  and  rendering the meaning of the Gospel of Jesus Christ in the context of the peasant life. He was adept in the art of inculturation of the Gospel. He saw Christ being born in the Free State. Indeed Christ was born in the hearts of many farm workers in tiny settlements where he worked and evangelised the people.

 

He had a tremendous sense of giving and sharing. He used his substance to expand, sustain and enrich the work evangelisation. A tour of the Archdiocese of Bloemfontein, would impress anyone that Frans Claerhout  was passionate in preaching the Gospel and to make Jesus Christ known by giving huge sums of money to building of churches and halls. He also applied his art to this buildings. There is a huge Claerhout stamp in this Archdiocese. He invested thousands which add up to millions in the building of infrastructure in this Archdiocese. As the people were being driving out, or left the farms for villages all around, they  found well built places for them to worship. Frans was there for them.

 

Therefore, the impact of his missionary endeavour in the Archdiocese of Bloemfontein has left us a legacy. His generosity, open heart, his sense of humour, his fraternal spirit within the Community of the Oblate of Mary Immaculate, the love for the poor people, his art and poetry will always inspire us to seek life from the Gospel of Jesus Christ.

 

May he rest in peace.

 

Aan alle aanwezigen wens ik, ten afscheid, aan Pater Claerhout een woord te richten :

Paul en Katrien, - Jakob en Julie, (Vlanderes)

Frans Claerhout werd geboren in het landelijke, maar lieflijke Pittem, in het hartje van West-Vlaanderen. Zijn oudere broers en zussen, samen met zijn zorgzame ouders, gaven hem de geborgenheid van het gezin en wanneer er nog een zus bijkwam, Blanche, mijn moeder, was de cirkel rond.

Frans kreeg een veelzijdige opvoeding. Vooreerst kreeg hij de nestwarmte, wat zijn sterke familieband onderstreepte ; daarbij kreeg hij ook de christelijke waarden ingeprent, de basis voor zijn latere leven. Maar wat hij pas later ondervond : hij werd geboren en groeide op met om hem heen die mensen die iets anders in zich hadden als de anderen : fijngevoelige mensen, scheppende mensen, kunstige mensen.

Al op jonge leeftijd besliste hij God in zijn leven een plaats te geven en trad toe tot de orde van de Oblaten. Onopvallend onder de onopvallenden, godsdienstig onder de godsdienstigen, maakte hij zijn studies af. Hem werd een voorstel gedaan om sociaal, maar vooral christelijk werk te gaan verrichten ver buiten de grenzen van Vlaanderen. En hij koos voor het, toen nog onbekende, Zuid-Afrika.

Fier dat we waren met een nonkel-pater in de familie. Vooral de perioden van verlof zijn ons sterk bijgebleven. Alles draaide rond hem, we mochten mee als hij alhier en aldaar een “goedendag” ging zeggen, om fondsen te werven voor zijn werk. We mochten mee naar Gijzegem, en naar de familie van zijn confraters. Ik had dan nog het geluk dat ik stam uit het gezin van zijn zus Blanche, zijn lievelingszus, en dat hij zijn vaste stek had bij ons. Nonkel Frans was nummer één en dat mocht iedereen weten.

Er was echter nog iets anders waarover we fier waren. In zijn Vlaamse periode ontdekte hij dat ook in zijn bloed kunst zat. Hij tekende, schilderde, kortom het was de nonkel-pater-artiest. In Zuid-Afrika, waar hij de roep van de Heer had gehoord, die tot hem zei : de oogst is groot, maar de arbeiders weinig, verrichtte hij de wil van de Vader en de mensen aldaar wisten dat en deden op hem beroep. Maar “den artiest in hem” kwam hoe langer hoe meer naar boven. Eerst heeft hij zijn heimwee naar Vlaanderen proberen te vereeuwigen, maar stilaan heeft hij begrepen dat, door zijn kunst, hij dichter bij zijn mensen kwam te staan. Hij was er voor hen, hij was één van hen en dat kon je zien in zijn werken. Zij waren zijn muze. En het groeide gestadig. Veel bekende Vlamingen hebben hem een bezoek gebracht in Zuid-Afrika. Sommigen hebben nog hun stempel nagelaten onder de vorm van kunstwerken of geschriften.

Nonkel Frans, ik herinner me nog zeer goed de verlofperiodes in Vlaanderen, waar je de ganse familie onderdompelde in de kunst. Je wist zeer goed dat we een ontzettende bewondering hadden voor de werken van jouw handen en van jouw geest. Ook zijn verschillende van je familieleden in je voetsporen getreden en zijn nu fier Claerhout of Vanhee te noemen.

Nonkel Frans, we zijn je talrijke keren komen opzoeken, voor goede of moeilijke aangelegenheden, en steeds kwamen we dichter bij jou ; steeds weer voelden we de Claerhout die zijn vleugels over de zijnen uitspreidde, steeds weer moesten we foto’s en later E-mails doorsturen van onze werken en steeds weer was jouw bewondering voor ons groot. Hoe ontroerend was ons laatste bezoek, bijna twee jaar geleden, samen met enkele vrienden, en op onze T-shirt stond geschilderd : “Vlaamse zonnevangers bezoeken Claerhout”.

Nonkel, we danken je voor wat je voor ons betekende. We danken je omdat we zo dicht bij jou mochten staan, we danken je voor wat je ons hebt nagelaten : in onze huizen kregen je kunstwerken een ereplaats en het zal nog intenser worden. We zullen die werken en ook je gedachtengoed doorgeven aan onze kinderen en kleinkinderen, opdat het zaad niet op de rotsen gevallen is.

Nonkel, we willen al die mensen die je de laatste jaren van je leven op de handen hebben gedragen, in en buiten het klooster, bedanken voor hun goede zorgen. Zij die je graag zagen om je priester-zijn ; zij die je graag zagen om je kunstenaar-zijn en zij de je graag zagen om je mens-zijn : bedankt uit de grond van ons hart !!!

Zuid-Afrika heeft een onuitwisbare plaats in ons hart ingenomen. Hopelijk worden de vriendschapsbanden nu niet doorgesneden en zijn we nog altijd welkom, nu nonkel er niet meer is.

Omdat we niet konden aanwezig zijn, was dit onze nagedachtenis aan onze nonkel en onze groet aan u allen.

Paul en Katrien,

Jakob en Julie,

Hulste, Vlaanderen,

 

Tribute to Frans Claerhout as artist
by Professor Louis Scott

This is the end of an era for art in the Free State.

We got to know Father Frans Claerhout during the early days of his career as artist. My late father, Frik Scott, an art lover, then played an important role in Claerhout’s life by writing the first major publications about him and promoting his work. In the late fifties and early sixties, Claerhout was one of the first colourful members of the so-called Bloemfontein Group. Others included the remarkable painter couples, the Podlashucs and the Ampenbergers. At first Claerhout was not appreciated much by the art establishment of the time but eventually gained a huge following among connoisseurs and ordinary people. This was not only due to his painting but also to his amazing personality.

In the sixties in Thaba 'Nchu, his mission station was a large brick building in an open area that segregated the white town from the vast ramshackle township to the north. It had a spacious studio in its upper story. This was a wonderful place; a fortress of ideas where everyone experienced hospitality, saw Claerhout’s works and heard his stories.

While stationed here he designed a church for the township that was loaded with sculptures and paintings of local, national and international artists. Claerhout stood out as a most prolific worker who managed to get his art with its strong message of faith and kindness out to thousands of people. His most important contribution is in his observations as priest, of the most disadvantaged of rural people and his portrayal of them in raw and powerful paintings.

As a foreigner, he could view the Free State in fresh perspective and, ironically, opened the eyes of many locals to see and appreciate the condition of their own people. Almost like in van Gogh’s “Potato Eaters” he showed their suffering, but also their joys and dreams. Apart from making his own paintings, he also started a tradition that developed local talent with artists like Dasheka and also the late Tladi, Mosala, Nosi, and Ramagaga. The large body of works that he has left behind in churches, museums, universities, and most importantly in the houses of numerous of people, will ensure that his influence will stay alive and grow.

Louis Scott
Bloemfontein
2006-07-12

 

‘n Huldeblyk aan Vader Frans Claerhout:

Deur: Mnr Mof Terreblanche op 12 JULIE 2006

Ek wil begin om dankie te sê vir die voorreg om ‘n huldeblyk te bring aan ‘n persoon vir wie ons almal so lief was.

In die meer as 20 jaar wat ek hom geken het, was sy inspirasie, sy lewenslus, sy soeke na die mooie, sy opregtheid en strewe om sy kuns vir almal beskikbaar te maak, sy lewensdroom. Kyk na elke skildery, elke tekening, elke gedig en ervaar daarin die vreugde, deernis, liefde, omgee, die wonder van die lewe en die mistieke wonder van God!

Om saam met Vader te kon kuier, was om soos ‘n kind aan die voete van jou Vader te sit… aan die voet van ‘n Profeet! Saam met wyn en kos… natuurlik GOEIE wyn en GOEIE kos… was sy wysheid en lewensfilosofie KOS vir jou siel! Dit was nie sommer sinnelose stories nie … nee, dit was waarlik KOS vir jou siel wat jou aan sy lippe laat hang het!

Almal ken Claerhout, die skilder.
Min besef sy talent as digter.
Voorwaar ‘n volledige kunstenaar!

Om reg te laat geskied aan ‘n huldeblyk, sou ‘n uitstalling van sy skilderye… Sy “KINDERS”… hier in die kerk vandag, waarskynlik die meeste inpak gehad het… en woorde nie nodig sou wees nie…
Van “Die geboorte van die Christuskind…” tot
“Die begrafnis van die Lappop” wat op Tweespruit in die sitkamer gehang het… (wat ek glo nou by sy Sussie in België hang)
Daarom het ek besluit om deur van die gedagtes, wat hy deur sy gedigte uitgespreek het, te gebruik om sy lewenswysheid en instelling uit te beeld … en so ‘n HEILDRONK op sy lewe in te stel.

Kom ons luister na:

VERSOENING:
Versoening is ‘n menslike gedagte;
Soms ‘n vreemde gedagte.
Is versoening net ‘n droombeeld?
Is dit so noodsaaklik dat mense van ‘n mens moet hou?
Versoening is ‘n uitstappie in die natuur.
Dit is nie ‘n snelweg nie…
Nie gejaagd nie.
‘n pessimis stap nie onder die blou van die hemel nie,want die blou kan dalk val.
Twyfel oor sekuriteit verdwyn net deur liefde.
Versoening breek die eensaamheid… dit bring son, humor , lag en bevryding.
Dit breek deur die onkwesbaarheid en praat in barmhartige taal.
Versoening is van die koppie af spring; vlakte in!

SKILDERY:
Die landskap wat ‘n siel tuis laat voel
Een lewe wat ‘n beeld word en ‘n man wat ‘n boom snoei
Dit is ‘n skildery!
Die rooi geverfde deur van ‘n wit huis
‘n stoel regskuif
‘n gordyntjie hang
en die manier van ‘n deur oopmaak…
Dit maak ‘n skildery!
Die deftigheid van geselskap
Die woestheid in ‘n kroeg
Kleure wat lyne kry
Passie- haat- te veel- te kort
Goedheid, lekkerkry
Impressie, ekspressie
Die leuen en die waarheid die lag en die huil
Dit is ‘n skildery!
Die bid en die vra
God se aanvaarding
Dit is die siel
Dit is ‘n skildery!

DIE DONKIE EN DIE LIEFDESBRIEF :

Sou daar donkies
In my dorp
Oorbly-
Sou ek hulle ry.
Sou ‘n liefdesbrief in die pos wees
Sou ek dit gaan haal.
Baie papier
‘n donkie asseblief,
blou of rooi
liefs sonder mense daarby.
Mense is volop
Langs beide kante van die spoor-
Daar lewe hulle.
Langsaam trek my gedagtes
Oor die lewenspaaie
Met die gedroomde donkie
En ek daarop
en ek lees die gewaande
Liefdesbrief.

Vader Claerhout is ‘n VADER genoem..
Met reg so, want hy was in vele opsigte ‘n ware Vader-figuur
vir ons as sy spreekwoordelike “kinders”

                • iemand wat OMGEE
                • iemand wat DEERNIS het vir mense
                • iemand wat OPOFFER
                • iemand wat LEIDING GEE

Elke skildery was ‘n boodskap van sy eie verbondenheid in geloof aan sy Hemelse VADER…
Deur sy skilderye het hy daardie verbondenheid uitgedra! SO sy GELOOF VERBEELD!

      • Sy geloof in die GOEIE HERDER wat sy skape versorg!
      • Sy geloof in die SOEK na die verlore skaap, sy kind! • Sy geloof in die verbondenheid van die DRUIWETROS aan die WINGERDSTOK om baie en goeie vrug te dra!
      • Sy geloof in die BARMHARTIGE SAMARITAAN wat elkeen van ons deur die lewe dra
      • Sy geloof om WYS te lewe en gereed te wees om die bruidegom te ontmoet!
      • Sy geloof om sinvol te leef as VREDEMAKER!

Ek sluit met 3 kort aanhalings:

Ek dra jou sag
daar is geen blomme in my land
Geen hemel, geen hel
Alleen maar moeder sag

Jy bid, my kind
“gee my my daaglikse brood”
Hier is ‘n blom vir jou daaglikse troos!

U kan wag , my God
U het baie tyd!
Ek nie!
Help my lewe
Voor ek sterf!

Die boodskap vir U en my vandag, glo ek,
het hy op ‘n skilderytjie aan ons, in sy eie handskrif as onderskrif geskryf…

Dit lui so:
“DIE LEWE IS SO MOOI
DAT JY DIT ELKE DAG MOET LEWE!”

Kom ons gaan uit hiervandaan en DOEN dit! 

 

Fr Frans Claerhout OMI 

 

 

 

Huldeblyk aan Vader Claehout
deur Rosa Jonker 

Vandag bring ek 'n kort huldeblyk aan Vader Claerhout
Hy het altyd gesê: "praat meer as vyf minute en niemand luister meer nie". Yes Sir!
Hy was 'n vader, broer en oupa vir die van Hirtum en Jonker families.
Fyftig jaar was hy deel van ons lief en leed.
Hy ws ons vakansie-pa, kinderoppasser as Ouers troues bywoon - vertooster, raadgewer en bondels liefde.
Vir ons was hy 'n mens mens.
Liefde vir kinders het hom omring. Allemagtig! Ons het baie roomys geëet, sterregekyk, modeparades gehou en speletjies gespeel
Ons groot Vader met donkie en sonneblom soene sê die kleintjies van Britz.
Jou stories sal voortleef in ons gedagtes. Jy het die son gevang Moruti!

The last few weeks Father Claerhout's health deteriorated rapidly. Nankie had so much patience when I didn't.
He was a very impatient person when it came to tummy or pains (Rex knows all about this!)
The last words spoken by Father was that his love will carry on in our hearts. God met ons! 

I would like to thank Drs: Khutsoane, Makotoko & Buys, Helena the Physio and Mediclinic for wonderful caregiving.
Charleen and Anton Otto, Erna Wessels, my daughter Jakushcha danke vir al jul help rondhardloop en liefde.  

Vader, ek en jy het die pad saamgeloop omdat ons kon; toe word jy moeg en rus
ek sal die pad alleen verder loop tot ons weer ontmoet. 

Vir my was jy die sonnevanger en die vrolike donkies
Ek het jou lief gehad soos my eie Pa, maar jy leef voort in my hart - huis en hopelik boek.

Tsamaya hantle Ntate Claerhout!

MY HERINNERINGE AAN VADER CLAERHOUT.

Myicelie Pienaar

Ons is baie gelukkig dat Vader baie jare lank ons goeie vriend was, van die begin van die vyftiger jare af, toe hy nog in Thaba’Nchu gewoon het.  Oor al die jare heen het ons hom gen as liefdevol, ongekunsteld, vrygewig, ‘n profeet wat liefde verkondig.  Hy het hom hier in die Oos Vrystaat tussen ons sonneblom lande, goue velde en diep blou lug tuis gevoel maar het altyd ‘n tikkie van sy Vlaamse gees behou.  Hy verwoord daardie liefde in sy digbundel “Twee zoenen op een gezicht” en ook sy afskeids groet “piep piep:” in Vlaams, ‘n soentjie.

Klein dingetjies en eenvoudige mense was vir hom belangrik.  Eendag het ek hom gevra waar hy die inspirasie vir sy skilderye kry.  Hy het na die venster geloop en na ‘n man met ‘n kruiwa vol hout gewys en gesê: “Daar loop ‘n skildery” en ek het deur sy oë die grootsheid van die eenvoudige mens gesien. 

Vader besit ‘n aardsheid en ‘n teerheid wat aan van Gogh herinner gehad – met sy eenvoud van lyn en voorliefde vir kleur het sy skilderye met die jare sterker geword.  Met swaar omlyning het hy die simboliek van ‘n voorwerp en figuur benadruk; die groot swaar moeders met hulle vol, lewegewende borste en dye; die dreigende stamme van bome en die skerp gesilhoëteerde buitelyne van ‘n hut.  Eenvoudig geverfde buitelyne beklee met emosie en hartstog wat aan sy karakters vitaliteit gee.  Hoewel sterk is sy figure tegelyk sensitief, deemoedig en goedig uitgebeeld.

Dikwels het hy gesê; “Dra blomme aan terwyl jy kan, miskien is die ontvanger van ‘n vriendelike gebaar ‘n Josef of ‘n Maria, miskien selfs die Kindjie.  ‘n Wonderlike gebaar van Vader wat ek altyd met ander sal vergelyk was sy groot liefde vir kindertjies.  Hy het hulle nie veroordeel oor die tekortkominge van hulle ouers nie.  Dikwels het ouers wat in ons gejaagde lewe nie kerk toe gaan nie, hulle kosbare kleinode na hom gebring om gedoop te  word aangesien hulle tog die beste vir hul kindjie wou hê.  Hulle het geweet Vader is altyd bereid om kosbare kleinode te doop.  Toe ek hom hieroor uitvra, was sy antwoord: “Die feit dat die doop vir hulle belangrik is, wys dat hulle tog diep binne-in glo.”

Dit herinner my aan nog ‘n tipiese spitsvondige antwoord aan iemand wat gesê het hulle glo en hou van godsdiens, al gaan hulle nie kerk toe nie: “As ‘n mens sê jy hou van musiek, gaan dit tog veel plesier verskaf om ‘n simfonie konsert by te woon.”

Hierdie groot, groot liefde vir kinders, in Jesus se voetspore, het ek dikwels ondervind.  Willem, my jongste, was maar so agt jaar oud toe ons een Saterdag middag by Vader gekuier het by die missie op Tweespruit.  Toe dit laat word het hy gasvry en met liefde vir ons genooi om te bly vir aandete.  Ons was verbaas toe hy groot king prawns, heerlik voorberei voorsit, ‘n geskenk van ‘n vriend wat in Mosambiek gekuier het.  Toe ons ry sê Willem vir my: “Ma almal is belangrik vir Vader. Kyk watter spesiale duur kos het hy vir ons gaar gemaak en ek is net ‘n kind.”

Vader se gedigte is wat my betref net so ‘n groot emosionele uitdrukkings vermoë as sy skilderye en dan veral sy Kromdraai gedigte.

“Je houdt me op een zacht bed van waan
En brouwt bier met een traan”  of in Engels:
“You keep me on a soft bed of delusion
And brew beer with a tear.”

Ook “Brakke Huizen kunnen sterke mensen bergen”
“Hovels may house strong people.”

“Ik begonnen om stom te zijn*
Toen miy navelstring gebroken werd,
Niet zoals by Adam of Eva
En toch is de schoot van Kromdraai
begin van leven.”
“I started being dumb
When my umbilical cord was broken,
Not like Adam or Eve
And yet the womb of Kromdraai is the
Beginning of life.”
(*’n stomme of eenvoudige mens)

  “Alle moeders zijn groot”
“All mothers are great”.

Nog ‘n belangrike gedagte van Vader:
“Met verlange in die siel en jong ideale het ek gevlieg na die warmte van die zon in die nuwe land.
Die sielekuns deur God en van my ouers tuis aan my gegee het in die Suide ontplooi,
onderwerpe en sielegeskreeu het my bespring en ek moes hulle vaslê in groot swaar skilderye.
Met die gulheid van ‘n Suiderling het ek spelende toontjies geteken”.

Samevattend, ‘n storie wat tot my hart gespreek het.   Eendag het daar ‘n skildery van ‘n laggende jong meisie met ‘n baie groot pienk hoed in sy sitkamer gehang.  “Vader wat is die storie agter hierdie skildery?” het ek gevra.
“Ja, Dit was ‘n meisie wat ek laat studeer het en toe sy matriek gemaak het, het sy in Taung ‘n verpleegster gaan word.  Na sy haar sertifikaat gekry het, het sy gekom, met ‘n mooi hoed op en gesê:
 “Vader hier is my sertifikaat”.
“Toe het ek daardie skildery geskilder en dit ‘Sertifikaat’ genoem.  Sy is nou ‘n matron in Thaba Nchu hospitaal.”

                                                                                    Myicelie Pienaar
                                                                                    Tweespruit.